Home Vijesti Četnički pokret u drugom svjetskom ratu- zločin koji je za cilj imao...

Četnički pokret u drugom svjetskom ratu- zločin koji je za cilj imao stvaranje velike Srbije.

281
SHARE

Četnički pokret u Drugom svjetskom ratu. Termin četnik nastao je u XIX stoljeću kao oznaka za pripadnike manjih borbenih grupa, četa. Termin nekada označava i stare hajduke i uskoke, ali moderno značenje termina četnik veže se za srpske naoružane formacije koje su se najprije borile protiv osmanske vlasti, zatim u Balkanskim ratovima, te za razna udruženja tokom prve polovine XX stoljeća koja su podržavala srpsku hegemoniju u Prvoj Jugoslaviji. U toku Drugog svjetskog rata termin četnici izjednačen je sa ostacima jugoslavenske kraljevske vojske.
Četnički pokret učestvovao je u organizovanju ustanka protiv njemačke okupacije i u početku djelovao zajedno sa partizanskim pokretom. Dva pokreta su 1. oktobra 1941. sklopila i sporazum o saradnji. Međutim, kako su četnike sve više počeli koristiti njemački okupatori i Nedićeva vlada, vremenom je došlo do razilaženja sa partizanima. Uz to, ideologija četničkog pokreta se značajno razlikovala od ciljeva partizanske borbe.

Četnici su težili odbrani monarhije u Jugoslaviji i stvaranju Velike Srbije. O karakteru četničkog pokreta u Drugom svjetskom ratu svjedoči nekoliko njihovih vlastitih dokumenata. Tu ulaze:
-Instrukcije Draže Mihailovića, –
-projekat „Homogena Srbija“ Stevana Moljevića, –
-Karta Velike Srbije Beogradskog četničkog komiteta, –
-Elaborat četničke dinarske divizije (gdje su kao protivnici srpstva označeni partizani i ustaše),
-Omladinska konferencija četničkih odreda Jugoslavije,
-Drugo pismo Stevana Moljevića upućeno Dragiši Vasiću (28. februar 1942, gdje se navodi kako zemlju treba „očistiti pre nego se iko pribere“),
-Pismo Dragiše Vasića Draži Mihailoviću (april 1942),
-Upute od 20. decembra 1941,
gdje se iznose ciljevi četničkog pokreta, a to su:
-„Borba za oslobođenje celokupnog našeg naroda pod skiptrom Nj. V. Petra II;
-Stvoriti Veliku Jugoslaviju i u njoj Veliku Srbiju, etnički čistu u granicama Srbije, Crne Gore, Bosne i Hercegovine, Srema, Banata i Bačke;
-borba za uključivanje u naš državni život svih neoslobođenih slovenačkih pod Italijom i Nemcima (Trst, Gorica, Istra i Koruška) kao i područja koja su sada pod vlašću Bugarske i Severne Albanije;
-čišćenje zemlje od svih narodnih manjina i nenacionalnih elemenata;
-stvoriti neposredne zajedničke granice između Srbije i Crne Gore kao i između Srbije i Slovenačke čišćenjem (uklanjanjem) muslimanskog življa iz Sandžaka i muslimanskog i hrvatskog življa iz Bosne“.
Tokom Drugog svjetskog rata na prostoru Jugoslavije djelovalo je nekoliko četničkih organizacija. U Srbiji to su bili Četnici Koste Pećanca i Četnici Draže Mihailovića, u NDH Četnici popa Momčila Đujića (Dinarska divizija) i Četnici Radovana Abramovića Raše, u Sloveniji Slovenski četnici (Bela garda), a u Crnoj Gori Četnici Pavla Đurišića.

Najjača formacija bili su Četnici Draže Mihailovića, poznati i kao Jugoslavenska vojska u otadbžbini ili Ravnogorski pokret. Veći dio rata borili su se protiv partizana, iako su sa njima započeli zajedničku borbu protiv okupacije. Počinili su mnogobrojne zločine, pretežno nad bošnjačkim muslimanskim stanovništvom u istočnoj Bosni.
Vojnu katastrofu četnici su doživjeli u bici na Neretvi, nakon čega se Mihailović povukao u planine sjeveroistočne Bosne, da bi zimu 1944/45. proveo u istočnoj Hercegovini. U proljeće 1945. pokušao se probiti na zapad, ali je zaustavljen na Sutjesci, na istom mjestu gdje su dvije godine ranije vođene teške borbe u sklopu tzv. Pete neprijateljske ofanzive. Na Sutjesci je u maju 1945. godine pobijeno oko 7.000 četnika, a Mihailović se uspio spasiti bijegom u Srbiju. Tamo je uhvaćen u martu 1946, brzo osuđen i strijeljan.